Yıldırımdan korunma tesisatı nedir?
Yıldırımdan korunma tesisatı, yapıya düşen yıldırımın akımını yakalayıp güvenli bir yoldan toprağa ileterek yangın, yapısal hasar ve can kaybı riskini azaltan sistemdir. Halk arasında "paratoner" olarak bilinse de tesisat birkaç bileşenden oluşur ve iki bölümde ele alınır. Bileşenlerden biri bile işlevini yitirirse sistemin tamamının koruma etkinliği düşer.
Dış koruma, yıldırım akımını yapının dışında tutar: çatıdaki yakalama uçları veya ağ (kafes) iletkenleri yıldırımı karşılar, iniş iletkenleri akımı aşağı taşır, topraklama sonlandırması da akımı toprağa dağıtır. İç koruma ise yıldırım akımının bina içinde tehlikeli gerilim farkları oluşturmasını önler. Bunun için metal tesisatlar eş potansiyel bağlantılarla birleştirilir ve enerji ile haberleşme hatlarına aşırı gerilim koruma cihazları (SPD) yerleştirilir.
Muayenede neler kontrol edilir?
Muayene TS EN 62305 serisine göre yürütülür ve şu adımları içerir:
- Gözle muayene: Yakalama uçlarının ve çatı iletkenlerinin yerinde ve sağlam olduğu, bağlantı elemanlarının korozyona uğramadığı, iniş iletkenlerinin yapıya tutturulma düzeni ve mekanik hasara karşı korunması kontrol edilir.
- Süreklilik ölçümleri: Yakalama ucundan ölçü klemensine kadar iletken yolun kesintisiz olduğu ölçülür; gevşek veya kopuk bağlantılar tespit edilir.
- Topraklama ölçümleri: Her iniş iletkeninin topraklama direnci ölçü klemensi açılarak ölçülür ve sistemin bütün olarak değerlendirmesi yapılır.
- İç koruma kontrolü: Eş potansiyel bağlantıların varlığı ve aşırı gerilim koruma cihazlarının durumu gözden geçirilir.
Yüksek yapılarda ve erişimi zor çatılarda muayeneyi iş güvenliği kurallarına uygun biçimde planlıyoruz. Çatıya güvenli çıkış imkânı yoksa yakalama uçlarını uzaktan gözle inceliyor, ölçümleri ise zemin seviyesindeki ölçü klemenslerinden yapıyoruz; bu durumda muayenenin hangi bölümlerinin hangi yöntemle yapıldığını raporda açıkça belirtiyoruz.
Bulgular fotoğraflarla belgelenir; uygunsuzluklar öncelik sırasına göre düzeltici faaliyet önerileriyle birlikte raporlanır. Yıldırım düşmesi, çatı tadilatı veya tesisata yapılan bir değişiklikten sonra periyodu beklemeden muayene yapılmasını öneriyoruz.
Risk değerlendirmesi ile ilişkisi
Bir yapının yıldırımdan korunmaya ihtiyacı olup olmadığı ve gerekiyorsa hangi koruma seviyesinin (LPL I–IV) uygulanacağı TS EN 62305-2'ye göre yapılan risk değerlendirmesiyle belirlenir. Koruma seviyesi; yakalama ucu yerleşimini, iniş iletkenleri arasındaki mesafeyi ve topraklama düzenini doğrudan etkiler. Yapının kullanımı değiştiğinde, örneğin bir depo bilgi işlem merkezine dönüştürüldüğünde, gereken koruma seviyesi de değişebilir.
Periyodik muayene, mevcut tesisatın sağlam ve sürekli olduğunu doğrular; tesisatın yapının gerçek ihtiyacını karşılayıp karşılamadığını ise risk değerlendirmesi gösterir. Daha önce risk değerlendirmesi yaptırmadıysanız yıldırımdan korunma risk değerlendirmesi hizmetimizle birlikte planlama yapabiliriz.