PAT testi nedir?
PAT (Portable Appliance Testing), fişle prize takılan taşınabilir elektrikli cihazların güvenli kullanım durumunu doğrulamak için yapılan gözle muayene ve elektriksel testlerin bütünüdür. Matkap ve taşlama makinesi gibi el aletleri, uzatma kabloları ve çoklu prizler, bilgisayar ve ofis cihazları, ısıtıcılar, su ısıtıcıları ve mutfak cihazları bu kapsama girer.
Taşınabilir cihazlar sabit tesisata göre çok daha fazla yıpranır: kabloları ezilir, bükülür, fişleri kırılır, gövdeleri düşer ve darbe alır. Bu hasarlar cihazın gövdesinin gerilim altına girmesine ve kullanıcının elektrik çarpmasına maruz kalmasına yol açabilir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, işverenin iş ekipmanlarını güvenli kullanım koşullarında tutmasını ve gerekli kontrolleri yaptırmasını ister; PAT testi bu yükümlülüğün taşınabilir cihazlar için uygulanmasıdır.
Cihazlar elektrik çarpmasına karşı korunma biçimlerine göre sınıflara ayrılır. Sınıf I cihazlarda metal gövde koruma iletkeniyle topraklanır; Sınıf II cihazlarda ise çift veya güçlendirilmiş yalıtım kullanılır ve topraklama bağlantısı bulunmaz. Uygulanacak testler cihazın sınıfına göre seçilir.
Testte yapılan ölçümler
Her cihaz için şu adımları uyguluyoruz:
- Gözle muayene: Kablo, fiş, gövde ve kablo girişlerinde hasar, ezilme, yanık izi veya uygunsuz onarım olup olmadığı kontrol edilir. Arızaların önemli bir bölümü bu aşamada tespit edilir.
- Koruma iletkeni direnci: Sınıf I cihazlarda gövde ile fişin topraklama kontağı arasındaki bağlantının sağlamlığı ölçülür.
- Yalıtım direnci: Gerilimli kısımlar ile gövde arasındaki yalıtımın yeterliliği ölçülür.
- Kaçak ve dokunma akımı: Cihaz çalışırken gövdeden kaçan akım ölçülür.
- Fonksiyon testi: Cihazın testten sonra normal çalıştığı doğrulanır.
Testler, elektrikli ekipmanın tekrarlanan testlerini tanımlayan TS EN 50699 esas alınarak yapılır. Onarımdan dönen cihazlar için TS EN 50678'deki onarım sonrası doğrulama yaklaşımı uygulanır.
Test sıklığı nasıl belirlenir?
Taşınabilir cihazlar için mevzuatta tüm cihazlara uygulanan tek bir sabit periyot yoktur; bu nedenle bu sayfada periyot tablosu yer almaz. Test sıklığı; cihazın türüne, kullanım yoğunluğuna, çalışma ortamına ve hasar görme olasılığına göre işverenin risk değerlendirmesiyle belirlenir. Şantiye ve atölye gibi zorlu ortamlarda kullanılan el aletleri, ofis ortamındaki cihazlara göre çok daha sık test edilmelidir.
İstenirse test edilen her cihaza test tarihini ve sonucunu gösteren bir etiket yapıştırıyor, cihaz envanterinizi rapora işliyoruz. Böylece bir sonraki testin zamanı ve hangi cihazların kullanım dışı bırakılması gerektiği sahada kolayca izlenebilir. Prizleri besleyen devrelerdeki koruma için kaçak akım rölesi testi hizmetimize de bakabilirsiniz.