Gözle kontrol ve fonksiyon testleri neden önemlidir?
Elektrik panoları, tesisattaki enerjinin dağıtıldığı ve koruma elemanlarının toplandığı noktalardır. Akımın en yoğun olduğu, çok sayıda bağlantının bir arada bulunduğu ve çoğu zaman kimsenin her gün açıp bakmadığı bu kutular, elektrik kaynaklı arıza ve yangınların önemli bir bölümünün başladığı yerlerdir.
Gevşemiş bir klemens, kablo kesitine göre fazla büyük seçilmiş bir sigorta veya kopmuş bir koruma iletkeni, uzun süre hiçbir belirti vermeden çalışmaya devam edebilir. Gözle kontrol ve fonksiyon testleri bu gizli sorunları bir arıza veya kaza yaşanmadan ortaya çıkarmayı amaçlar. Panolar, elektrik iç tesisatının bir parçası olarak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında yılda en az bir kez kontrol edilmelidir.
Kontrol kapsamı
Ana dağıtım panosundan tali panolara kadar her pano için şu başlıkları inceliyoruz:
- Koruma elemanlarının seçimi: Sigorta ve şalterlerin anma değerlerinin bağlı oldukları kabloların kesitleri ve yükleriyle uyumu.
- Bağlantıların durumu: Bara ve klemens bağlantılarının sıkılığı, ısınma ve renk değişimi izleri, uygun kablo başlıklarının kullanılıp kullanılmadığı.
- Koruma iletkeni: Pano gövdesi, kapak ve montaj plakasının topraklama bağlantısı ile koruma iletkeni sürekliliğinin ölçümü.
- Kaçak akım koruması: Pano içindeki kaçak akım rölelerinin açma akımı ve açma süresi testleri.
- Fonksiyon testleri: Kaçak akım rölelerinin test butonuyla açması, acil durdurma ve kesme düzenleri ile kumanda ve sinyal devrelerinin beklenen şekilde çalışıp çalışmadığı.
- Dokunmaya karşı koruma: Kapakların, iç koruma levhalarının ve kablo girişlerinin gerilimli kısımlara erişimi engelleyip engellemediği.
- Etiketleme ve düzen: Devrelerin doğru ve okunaklı etiketlenmesi, pano içi kablo düzeni ve tek hat şemasının panoda bulunması.
Gözle kontrolü yük altındaki ısınmaları da görmek için termografik muayene ile birleştirebilirsiniz; termal kamera, gözle fark edilemeyen gevşek bağlantıları erken aşamada ortaya çıkarır.
Sık karşılaşılan uygunsuzluklar
Muayenelerimizde en sık rastladığımız bulgular şunlardır:
- Zamanla gevşemiş ve ısınma izi taşıyan bara ve klemens bağlantıları
- Eksik veya kopuk koruma iletkeni, topraklanmamış pano kapakları
- Kablo kesitine uygun olmayan, gereğinden büyük sigorta değerleri
- Etiketsiz ya da yanlış etiketlenmiş devreler
- Pano önünde malzeme istiflenmesi nedeniyle erişimin engellenmesi
- Kırık kapaklar ve iç koruma levhası eksikliği nedeniyle açıkta kalan gerilimli kısımlar
Raporda bu bulguları risk düzeyine göre önceliklendiriyor, her biri için düzeltici faaliyet öneriyoruz. Böylece bakım ekibiniz önce en kritik noktalara müdahale edebilir.
Pano içinde yapılacak düzeltmeler mutlaka enerji kesilerek ve yetkili elektrik personeli tarafından yapılmalıdır. Yeni bir pano eklendiğinde, mevcut panoda devre değişikliği yapıldığında veya pano yeri değiştirildiğinde, yıllık periyodu beklemeden kontrol yaptırmanızı öneriyoruz; böylece değişikliğin koruma düzenini bozup bozmadığı hemen görülür.