Katodik koruma nasıl çalışır?
Toprağa gömülü veya suyla temas eden çelik boru hatları, yeraltı yakıt tankları, iskele kazıkları ve benzeri metal yapılar zamanla korozyona uğrar. Korozyon, metal yüzeyinden çevreye doğru akan küçük elektrik akımlarıyla ilerleyen elektrokimyasal bir süreçtir. Önlem alınmazsa boru cidarında incelme, delinme ve sızıntılara yol açar; yanıcı veya tehlikeli madde taşıyan hatlarda bu durum ciddi çevre ve güvenlik riskleri doğurur.
Katodik koruma, korunacak metal yapıyı elektrokimyasal olarak "katot" konumuna getirerek korozyonu durdurmayı amaçlar. Bunun için iki yöntem kullanılır:
- Galvanik anotlu sistemler: Korunan yapıdan daha aktif bir metal (çoğunlukla magnezyum veya çinko alaşımı) anot olarak yapıya bağlanır. Anot zamanla kendisi tükenerek yapıyı korur.
- Dış akım kaynaklı sistemler: Bir redresör, toprağa yerleştirilmiş anot yatağı üzerinden yapıya kontrollü bir doğru akım uygular. Uzun boru hatları ve büyük yapılar için daha uygundur.
Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın, sistemin gerçekten koruma sağlayıp sağlamadığı ancak düzenli ölçümlerle anlaşılabilir. Anotlar tükenebilir, redresör ayarları bozulabilir veya yakına yapılan yeni bir yapı sistemi etkileyebilir.
Muayenede yapılan ölçümler
Katodik koruma muayenesinin temel ölçümü, korunan yapının referans elektroda göre potansiyelidir. Ölçümler, hat boyunca yerleştirilmiş test kutularından ve erişilebilir ölçüm noktalarından TS EN 13509'da tanımlanan tekniklere göre yapılır. Dış akım kaynaklı sistemlerde redresörlerin çıkış gerilimi ve akımı da ölçülerek kayıt altına alınır.
Ölçüm sırasında test kutularının fiziksel durumu, bağlantı kablolarının sağlamlığı ve redresörlerin çalışma koşulları da gözle muayene edilir. Ekibimizde katodik koruma eğitimi almış personel bulunmaktadır ve ölçümler kalibrasyonu geçerli cihazlarla yapılır.
Ölçüm sonuçlarının güvenilir olması için ölçüm noktalarının yeri, kullanılan referans elektrodun türü ve ölçüm sırasındaki saha koşulları kayıt altına alınır. Böylece bir sonraki muayenede aynı noktalarda aynı yöntemle ölçüm yapılabilir ve sonuçlar yıllar içinde karşılaştırılarak sistemin performansındaki değişim izlenebilir.
Sonuçların değerlendirilmesi
Ölçülen potansiyeller, TS EN ISO 15589-1 ve ilgili standartlarda tanımlanan koruma kriterleriyle karşılaştırılır. Kriteri karşılamayan bölümler raporda ayrıca belirtilir ve olası nedenleri değerlendirilir: tükenmiş anotlar, kopmuş bağlantılar, kaplama hasarları veya başıboş akım etkileri bunların başında gelir.
Raporda her ölçüm noktası için sonuç, uygunluk değerlendirmesi ve önerilen düzeltici faaliyet yer alır. Anot değişimi, redresör ayarı veya kaplama onarımı gibi düzeltmeler sistem yüklenicisi tarafından yapılır; düzeltme sonrasında ölçümleri tekrarlayarak sistemin yeniden koruma sağladığını doğrulayabiliriz. Katodik korumalı yapıların bulunduğu sahalarda yanıcı madde depolanıyorsa patlayıcı ortam (Ex) elektrik muayenesi de gündeme gelebilir.