Kısa devre hesabı neden gereklidir?
Bir elektrik tesisinde kısa devre oluştuğunda, arıza noktasından geçen akım normal işletme akımının çok üzerine çıkar. Bu akımı güvenle kesmesi gereken kesici ve sigortaların kesme kapasitesi, o noktada oluşabilecek en yüksek kısa devre akımından küçükse koruma cihazı arızayı kesemez ve pano içinde yangın ile ciddi hasar ortaya çıkabilir. Tesise yeni bir transformatör eklendiğinde, dağıtım şebekesinin yapısı değiştiğinde ya da tesis genişletildiğinde kısa devre akımları da değişir.
Kısa devre hesabı, TS EN 60909-0 standardında tanımlanan yöntemle her bara ve pano için en yüksek ve en düşük kısa devre akımlarını belirler. Bu sonuçlarla koruma cihazlarının kesme kapasitesi, kablo ve baraların kısa devre dayanımı ve koruma seçiciliği değerlendirilir. Seçici bir koruma düzeninde arıza yalnızca arızaya en yakın koruma cihazı tarafından temizlenir; tesisin geri kalanı enerjili kalmaya devam eder.
Arc flash (ark parlaması) çalışması
Ark parlaması, gerilimli kısımlar arasında oluşan bir arkın çok kısa sürede açığa çıkardığı yoğun ısı, ışık ve basınç dalgasıdır. Pano kapağı açıkken yapılan ölçüm, manevra veya bakım sırasında oluşabilecek bir ark, çalışanlarda ağır yanıklara ve kalıcı yaralanmalara yol açabilir.
Arc flash çalışmasında, kısa devre hesabının sonuçları ve koruma cihazlarının açma süreleri kullanılarak IEEE 1584 yöntemine göre her pano için olay enerjisi (cal/cm²) hesaplanır. Bu değerden yola çıkarak NFPA 70E esaslarına göre ark parlaması sınırı ve çalışanın kullanması gereken kişisel koruyucu donanım belirlenir. Hesaplamada panonun tipi, iletkenler arasındaki açıklık, çalışma mesafesi ve koruma cihazının arızayı ne kadar sürede kestiği belirleyici rol oynar; bu nedenle aynı tesisteki iki pano arasında olay enerjisi bakımından büyük farklar görülebilir. Olay enerjisinin yüksek çıktığı noktalarda, koruma ayarlarının iyileştirilmesi veya uzaktan kumanda gibi önlemlerle riskin nasıl azaltılabileceği de raporda gösterilir.
Çalışmanın sonuçları nasıl kullanılır?
Rapordaki veriler, her panoya konulacak uyarı etiketlerinin hazırlanmasında, bakım ve manevra talimatlarının düzenlenmesinde ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki risk değerlendirmesinin elektrik bölümünün desteklenmesinde kullanılır. Böylece çalışanlarınız hangi panoda, hangi mesafeden ve hangi donanımla çalışması gerektiğini açıkça bilir. Etiketlerde olay enerjisi, ark parlaması sınırı, nominal gerilim ve gerekli koruyucu donanım seviyesi yer alır.
Tesiste önemli bir değişiklik yapıldığında, örneğin transformatör değiştirildiğinde, yeni bir pano eklendiğinde veya koruma ayarları güncellendiğinde çalışmanın yenilenmesini öneriyoruz. A Tipi muayene kuruluşu olarak periyodik muayenesini yaptığımız bir tesisten gelen talebi, muayenenin tarafsızlığını etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirdikten sonra kabul ederiz; ilkelerimizi Tarafsızlık sayfamızda bulabilirsiniz.